Atalarımızın uzun gözlem ve deneyimleri sonucunda oluşmuş, öğüt veren, az sözle çok şey anlatan özlü sözlere atasözleri denir.
Atasözlerinin Özellikleri
a) Atasözleri anonimdir başka bir deyişle söyleyeni belli değildir ve halkın ortak malıdır.
b) Atasözleri kalıplaşmış sözler olduğu için atasözlerini oluşturan sözcüklerin yeri değiştirilemez ve bu sözcükler başka sözcüklerle değiştirilemez. Örneğin; “Damlaya damlaya göl olur.” atasözünü “Göl olur damlaya damlaya.” ya da “Damlaya damlaya havuz olur.” şeklinde değiştiremeyiz.
c) Atasözleri genel yargılar bildirir. Genel yargılar bildirirken de ders verici bir nitelik taşır.
ç) Atasözleri genellikle mecaz anlamlıdır.
Atasözlerinin tanımını yaptıktan ve özelliklerine değindikten sonra "dert ile ilgili atasözleri listesi" ne yer verelim:
Derdini söylemeyen (veya anlatmayan) derman bulamaz:
İnsan sıkıntısını başkasına açıklayarak giderebilir.
Derdi veren devasını da verir:
Her sıkıntının, üzüntünün bir çaresi vardır.
Dert gider amma yeri boş kalmaz:
İnsan bir dertten kurtulduğunda onun yerine başka bir dert geleceğini iyi bilmelidir.
Derdin yoksa söylen, borcun yoksa evlen:
Derdi olmayan kimse önemsiz şeyleri kendisine dert edinerek söylenir, borcu olmayan kimse de evlenirken birçok şey satın almak zorunda kaldığı için borçlanır.
Dert ağlatır, aşk söyletir:
Derdi olan acı çeker, ağlar; âşık olan kimse de içindeki duyguları dışa vurup ferahlamak için durmadan söylenir.
Dert, çekene göredir:
Bir derdin ağırlığı, hafifliği ona uğrayan kimsenin etkilenme derecesiyle ölçülür.
