5. Sınıf Yeni Müfredat: Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler

Bu yazımızda 5.sınıf yeni müfredat konusu olan "Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler" konusunu anlatacağız. 

Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler

1) Cümle büyük harfle başlar. 

Ak akçe kara gün içindir.

Bugün Türkçe sınavımız var.

2) Dizeler (mısralar) büyük harfle başlar.

Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik 

Bin atlı o gün dev gibi bir orduyu yendik 

3) Özel adlar büyük harfle başlar. 

a) Kişi adlarıyla soyadları büyük harfle başlar. 

Mustafa Kemal Atatürk, İsmet İnönü, Aziz Sancar, Cahit Sıtkı Tarancı, Yunus Emre…

b) Kişi adlarından önce ve sonra gelen ünvanlar, saygı sözleri, rütbe adları ve lakaplar büyük harfle başlar. 

Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk, Kaymakam Sami Bey, Sayın Prof. Dr. Aziz Sancar, Merve Hanım, Mehmet Efendi, Yüzbaşı Cemil, Binbaşı Selim, Mareşal Fevzi Çakmak, Mimar Sinan, Fatih Sultan Mehmet, Yavuz Sultan Selim, Genç Osman 

Akrabalık bildiren kelimeler küçük harfle başlar. 

Mehmet amca, Kemal dayı, Ayşe teyze, Gülay abla 

NOT: Akrabalık adı olup lakap veya ünvan olarak kullanılan kelimeler büyük harfle başlar: 

Baba Gündüz, Dayı Kemal, Hala Sultan, Nene Hatun…

4) Hitap ifadeleri büyük harfle başlar. 

Değerli Öğretmenim,

Sevgili Arkadaşım, 

Sayın Bakan, 

Sayın Vali, 

Değerli Dinleyiciler,

5) Hayvanlara verilen özel isimler büyük harfle başlar. 

Boncuk, Pamuk, Karabaş, Fındık vb. 

6) Millet isimleri büyük harfle başlar. 

Türk, Alman, Fransız, İspanyol, İngiliz, Japon, Rus, İtalyan vb. 

7) Dil adları büyük harfle başlar. 

Türkçe, İngilizce, Fransızca, Arapça, Almanca, Rusça, İspanyolca vb. 

8) Devlet adları büyük harfle başlar. 

Türkiye Cumhuriyeti, İspanya, Azerbaycan, Almanya, Fransa, Suudi Arabistan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Amerika Birleşik Devletleri vb.

9) Yer adları (il, ilçe, köy, semt, bölge, kıta vb.) büyük harfle başlar. 

İstanbul, Ankara, Bursa, Adana; Sarıyer, Altındağ, Çankaya, Esenyurt; İç Anadolu, Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu; Avrupa, Asya, Afrika vb. 

10) Mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak adlarında geçen “mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak” kelimeleri büyük harfle başlar. 

Başpınar Mahallesi, Orhan Kemal Caddesi, İnkılap Sokağı, Güneş Sokak, Taksim Meydanı, Ziya Gökalp Bulvarı vb. 

11) Saray, köşk, han, kale, köprü, kule, anıt vb. yapı adlarının bütün kelimeleri büyük harfle başlar. 

Topkapı Sarayı, Dolmabahçe Sarayı, Çankaya Köşkü, Horozlu Han, Ankara Kalesi, Galata Köprüsü, Beyazıt Kulesi, Bilge Kağan Anıtı vb. 

12) Yer adlarında ilk isimden sonra gelen ve deniz, nehir, göl, dağ, boğaz vb. tür bildiren ikinci isimler büyük harfle başlar. 

Ege Denizi, Ağrı Dağı, Fırat Nehri, Van Gölü, Çanakkale Boğazı vb. 

NOT: Özel ada dahil olmayıp tamlama kuran şehir, il, ilçe, belde, köy vb. sözler küçük harfle başlar. 

Ankara ili, Ankara şehri, Altındağ ilçesi, Karaören köyü, Uzungöl beldesi vb. 

13) Kurum, kuruluş ve kurul adlarının her kelimesi büyük harfle başlar. 

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu, Ankara Üniversitesi, Atatürk Lisesi, Kaşgarlı Mahmut Ortaokulu, Ali Kuşçu İlkokulu, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Çocuk Esirgeme Kurumu, Bakanlar Kurulu, Talim ve Terbiye Kurulu, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü vb.

14) Kitap, dergi, gazete ve sanat eserlerinin her kelimesi büyük harfle başlar. 

Nutuk, Safahat, İstiklal Marşı, Sinekli Bakkal, Türk Dili, Varlık, Hürriyet, Milliyet, Kaplumbağa Terbiyecisi

NOT: Kitap, makale, tiyatro eseri, kurum adı vb. özel adlarda yer alan kelimelerin ilk harfleri büyük yazıldığında “ve, ile, ya, veya, yahut, ki, da, de” sözleriyle “mı, mi, mu, mü” soru eki küçük harfle yazılır. 

Suç ve Ceza, Leyla ile Mecnun, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 

15) Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle yazılır. 

23 Nisan’da bir tiyatro oyunu sergileyeceğiz. 

Belirli bir tarihi belirtmeyen ay ve gün adları küçük harfle başlar. 

Son sınavıma nisan ayında gireceğim. 

Dert ile İlgili Atasözleri

 Atalarımızın uzun gözlem ve deneyimleri sonucunda oluşmuş, öğüt veren, az sözle çok şey anlatan özlü sözlere atasözleri denir.

Atasözlerinin Özellikleri

a) Atasözleri anonimdir başka bir deyişle söyleyeni belli değildir ve halkın ortak malıdır.

b) Atasözleri kalıplaşmış sözler olduğu için atasözlerini oluşturan sözcüklerin yeri değiştirilemez ve bu sözcükler başka sözcüklerle değiştirilemez. Örneğin; “Damlaya damlaya göl olur.” atasözünü “Göl olur damlaya damlaya.” ya da “Damlaya damlaya havuz olur.” şeklinde değiştiremeyiz.

c) Atasözleri genel yargılar bildirir. Genel yargılar bildirirken de ders verici bir nitelik taşır.

ç) Atasözleri genellikle mecaz anlamlıdır.

Atasözlerinin tanımını yaptıktan ve özelliklerine değindikten sonra "dert ile ilgili atasözleri listesi" ne yer verelim:

Derdini söylemeyen (veya anlatmayan) derman bulamaz:

İnsan sıkıntısını başkasına açıklayarak giderebilir. 

Derdi veren devasını da verir:

Her sıkıntının, üzüntünün bir çaresi vardır. 

Dert gider amma yeri boş kalmaz:

İnsan bir dertten kurtulduğunda onun yerine başka bir dert geleceğini iyi bilmelidir. 

Derdin yoksa söylen, borcun yoksa evlen:

Derdi olmayan kimse önemsiz şeyleri kendisine dert edinerek söylenir, borcu olmayan kimse de evlenirken birçok şey satın almak zorunda kaldığı için borçlanır. 

Dert ağlatır, aşk söyletir:

Derdi olan acı çeker, ağlar; âşık olan kimse de içindeki duyguları dışa vurup ferahlamak için durmadan söylenir. 

Dert, çekene göredir:

Bir derdin ağırlığı, hafifliği ona uğrayan kimsenin etkilenme derecesiyle ölçülür. 

5. Sınıf Türkçe Dersi 12 Soruluk Deneme Sınavı - 2

 1)Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “bırakmak” sözcüğü “ertelemek” anlamında kullanılmıştır?

A) Şemsiyemi sınıfta bırakmışım.

B) Elindeki kitabı masanın üzerine bıraktı.

C) İş gezisini kasım ayına bırakmak zorunda kaldık.

D) Yıllardır üstlendiği görevi sağlık sorunları sebebiyle dün bıraktı.

2) Bir sözcüğün akla gelen ilk anlamı gerçek anlamıdır.

Buna göre aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili sözcüklerden hangisi gerçek anlamlıdır?

A) Tatlı bir çocuk sesi yankılandı birden.

B) Sıcak dostlukların hüküm sürdüğü o yıllar artık geride kalmıştı.

C) Duygularımı ifade etmekte zorlanmaya başlamıştım.

D) Böylesine soğuk bir tavrı açıkçası kimse beklemiyordu.

3)Kendinize değer vermek, kendinizi sevmek ve kendinize iyi bakmak demektir.

Yukarıdaki ifadede düşünceyi geliştirme yollarından hangisi kullanılmıştır?

A) Benzetme    

B) Karşılaştırma

C) Örnekleme

D) Tanımlama

4) Kendine zaman ayırmak bir insan için oldukça önemlidir. Söz gelimi resim çizmek, şiir okumak ya da müzik dinlemek gibi sevdiğiniz şeylerle ilgilenmeniz sizi mutlu eder ve enerjinizi geri kazanmanıza yardımcı olur.

Yukarıdaki ifadede düşünceyi geliştirme yollarından hangisi kullanılmıştır?

A) Örnekleme          

B) Karşılaştırma

C) Benzetme

D) Tanımlama

5) Proje ödevini yetiştirebilmek için bir hafta boyunca dişini tırnağına takıp çalıştı.

Yukarıdaki metinde altı çizili deyimin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ara vermeden çalışmak                        

B) Hiç uyumadan çalışmak

C) Tüm güçlüklere katlanarak çalışmak      

D) Sistemli çalışmak

6) Özensizce yapılan işlere kesinlikle tahammül edemiyorum.

Aşağıdakilerin hangisinde yukarıdaki cümlede yer alan altı çizili ifadeyle aynı anlamı taşıyan ifade yoktur? 

A) Cemil, proje ödevini yarım yamalak yaptığı için düşük not aldı.

B) Geçen hafta işlediğimiz konuyu üstünkörü tekrar ettim.

C) Asya'nın yazdığı yazıyı okudum, baştan savma bir şekilde kaleme alınmış.

D) Eksik gedik ne varsa hepsini listeledik.

7) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük fiil değildir?

A) Alışveriş yapmak için çarşıya gitti.

B) Kitapları kütüphaneye teslim edin.

C) Bütün gün evi süpürmüş.

D) O gün seni kitapçıda gördüm.

8) Aşağıdaki cümlelerden hangisi kişisel düşünce içermemektedir? 

A) Mavi gömlek ona çok yakışıyor. 

B) İlkbahar mevsiminin ayrı bir tadı var. 

C) “Sinekli Bakkal” romanı Halide Edip Adıvar tarafından yazılmıştır. 

D) Yazar son eserinde olay örgüsünü ustalıkla oluşturmuş. 

9) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ismi niteleyen bir kelime yoktur? 

A) İçeri ilk girdiğinizde yuvarlak bir masa gözünüze çarpıyor. 

B) Kırmızı kalemim arkadaşımda kalmış. 

C) Yeşil kazağımı bir türlü bulamıyorum. 

D) Kitabımı okulda unutmuşum. 

10) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde karşılaştırma yapılmamıştır? 

A) Bu koltuk  diğerine göre daha rahat.

B) Köyün en güzel domatesi Ayşe ninenin bahçesinde yetişir. 

C) Bu yıl havaların daha serin geçtiğini görüyoruz. 

D) Okumak yararlı bir etkinliktir. 

11) Aşağıdaki ifadelerin hangisinde kişileştirme sanatına başvurulmuştur?

A) Güneş gibi parlayan gözleri vardı çocuğun. 

B) Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik. 

C) Güneş neşeli bir şekilde ışıklarını etrafa saçıyordu. 

D) Kömür gözlerinin etkisinden hâlâ kurtulamamıştı. 

12) Keçecilik, hayvan tüylerinin özel bir teknikle sıkıştırılarak keçeye dönüştürülmesi işlemidir. Geleneksel Türk el sanatları arasında önemli bir yere sahiptir ve tarih boyunca çeşitli kültürlerde kullanılmıştır. Giysiler, çadırlar, süs eşyaları ve zemin kaplamaları keçenin kullanıldığı bazı örneklerdir. Günümüzde keçecilik zanaatının yaşayan önemli temsilcilerinden biri, keçe ustası Ahmet Yaşar Kocataş’tır.

Yukarıdaki paragrafta aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir? 

A) Keçenin kullanıldığı örneklere               

B) Keçeciliğin tarihsel gelişimine

C) Keçecilik zanaatının önemli temsilcisine       

D) Keçeciliğin tanımına 

Cevap anahtarına BURADAN ulaşabilirsiniz. 

UYARI: Bu testimizi öğretmenlerimizin ve öğrencilerimizin derste kullanabilmeleri amacıyla hazırlamış bulunmaktayız. Bu testin herhangi bir internet sitesinde yayınlanması ve ticari amaçlarla kullanılması kesinlikle yasaktır. Bu testin ticari amaçlarla kullanıldığının tespiti halinde gerekli yasal işlemler yapılacaktır. 

Eş Anlamlı Sözcükler Listesi - B Harfi

Eş Anlamlı (Anlamdaş) Sözcükler

Yazılışları ve okunuşları farklı olmasına rağmen aynı anlamı taşıyan ve birbirlerinin yerine kullanılabilen sözcüklere eş anlamlı sözcükler denir.

Örnek: Soruya hemen yanıt verdi. 

Soruya hemen cevap verdi. 

Yukarıdaki örnekte “yanıt” ve “cevap” sözcükleri yazılışları ve okunuşları farklı olmasına rağmen aynı anlamı taşırlar ve birbirlerinin yerine kullanılabilirler.

Eş Anlamlı Sözcükler Listesi - B Harfi 

bağışlamak –affetmek

barış – sulh

basımevi – matbaa

basit – amiyane - yalınç

baş – kafa

başkaldırı – kalkışma - isyan

başkan – reis

başvuru – müracaat

batı – garp

bayağı – sıradan – aşağılık

bayındır – ongun - abat- mamur

bayındırlık – mamurluk - imar

baytar – veteriner

bedava – parasız

beğeni – zevk - takdir

belge – vesika - doküman 

bellek – hafıza

bencil – egoist

benlik – kişilik

bereket – bolluk - artağanlık - feyiz 

berrak – duru

besin – gıda

beyanat – demeç

beyaz – ak

beygir – at

beyhude – yararsız - boşuna

biçare – çaresiz - zavallı

biçim – şekil

bilakis – tersine

bilgin – alim

bilgisiz – cahil

bilhassa – özellikle

bilim – ilim

bilinç – şuur

bina – yapı

birden – aniden - ansızın

birdenbire – aniden - ansızın

birey – fert

biricik – tek

bitki – nebat

boylam – meridyen

bozkır – step

bucak – nahiye

buhran – bunalım - kriz

buyruk – emir

büro – ofis – yazıhane

7. Sınıf Türkçe Dersi Çalışma Soruları-1

Bağlamdan hareketle bilmediği kelime ve kelime gruplarının anlamını tahmin eder.

Keçecilik, hayvan tüylerinin özel bir teknikle sıkıştırılarak keçeye dönüştürülmesi işlemidir. Geleneksel Türk el sanatları arasında önemli bir yere sahiptir ve tarih boyunca çeşitli kültürlerde kullanılmıştır. Giysiler, çadırlar, süs eşyaları ve zemin kaplamaları keçenin kullanıldığı bazı örneklerdir. Günümüzde keçecilik zanaatının yaşayan önemli temsilcilerinden biri, keçe ustası Ahmet Yaşar Kocataş’tır.

1)Metinde geçen bazı sözcüklerin anlamları aşağıda verilmiştir. Anlamları verilen sözcükleri boş yerlere yazınız. 

	İnsanların maddeye dayanan gereksinimlerini karşılamak için yapılan, öğrenimle birlikte deneyim, beceri ve ustalık gerektiren iş.
	Yapağı veya keçi kılının dövülmesi veya ayakla tepilmesiyle elde edilen kaba kumaş.
	Tarihsel, toplumsal gelişme süreci içinde yaratılan bütün maddi ve manevi değerler ile bunları oluşturmada ve sonraki nesillere iletmede kullanılan araçların bütünü.
	Bir zanaatı gereği gibi öğrenmiş olan ve kendi başına yapabilen kimse.
	Makine kullanılmadan, küçük el işi araçlarıyla yapılan işlerin hepsi.

 Deyim ve atasözlerinin metne katkısını belirler.

2) Aşağıdaki cümlelerde altı çizili olan deyimlerin anlamlarını altındaki boşluklara yazınız. 

-O, sıkıntı yaşamamak adına suya sabuna dokunmayan yazılar yazan bir köşe yazarıydı. 

Anlamı: ………………………………………………………………………………………………………..

-Sınavın bitmesine birkaç dakika kaldığını öğrenince etekleri tutuştu.

Anlamı: …………………………………………………………………………………………………………

 

Çekim eklerinin işlevlerini ayırt eder. Fiillerde anlam kayması üzerinde durulur.

3) “Her sabah bu parkta koşuyoruz.” cümlesinde anlamca kastedilen kipi yazıp cümleyi anlamca kastedilen kipiyle tekrar yazınız. 

 

 

Metnin konusunu belirler.

      Peyami Safa, 1899 yılında İstanbul’da doğdu. Henüz iki yaşına gelmemişti ki Sivas’ta sürgün bulunan babası İsmail Safa vefat etti. Çocukluğu hep maddi imkânsızlıklar içinde geçti. Sıska, çelimsiz bir çocuktu. Yaşı dokuza geldiğinde bir kemik hastalığına tutuldu, bu hastalık bedeninde ve ruhunda derin tesirler bıraktı. Türk edebiyatının bu usta kalemi 15 Haziran 1961 tarihinde vefat etti ama eserleri bütün canlılığı ile yaşıyor.

4) Yukarıdaki metnin konusunu yazınız. 

 

 

Metnin ana fikrini/ana duygusunu belirler.

        Yetenek önemlidir, başarıya ulaşmada yetenekli olmanın önemi asla yadsınamaz. Ancak yeteneğin yanında bazı şeylerin de olması önemlidir. Sabırlı olmak, zorluklara tahammül etmek ve kararlı olmak da yetenekli olmanın yanında çok önemlidir. Sözün kısası, bir işte başarıya ulaşmak için yetenekli olmak tek başına yeterli değildir.

5) Yukarıdaki metnin ana fikrini yazınız. 

 

Metindeki hikâye unsurlarını belirler.

         Bir gece yarısı Karapınarlılar korkuyla uyandılar. Koskocaman bir kaya yerinden kopmuş yuvarlana yuvarlana gelmiş, köyün yolu üstünde durmuştu. Yoldan gidip gelmek iyice güçleşmişti. Sabahleyin bütün köylü kayanın başına toplandı. Hep birlikte kaldırmayı denediler. Olmadı. Bir milim bile oynatamadılar. Sonra kayayı parçalamak için dinamit aradılar, yoktu. Birkaç genç iri balyozlarla kayayı parçalamaya giriştiler. Bir parça bile koparamadılar. Şaşırıp kaldılar.

6)Yukarıdaki metnin unsurlarını aşağıdaki tabloya yazınız. 

Olay
Kişiler
Zaman
Yer

 

Metnin içeriğine uygun başlık/başlıklar belirler.

       Bazen olmazları mümkün kılan, içinden çıkılması güç meseleleri tereyağından kıl çeker gibi halledebilmeyi sağlayan, bilgi ve onun sağladığı güçtür. Bilginin gücü insan için en değerli anahtardır. Bilginin gücü sayesinde insan medeniyetin kapılarını ardına kadar açar ve bu kapıdan içeri girerek sürekli ilerlemeye devam eder.

7) Yukarıdaki metne uygun bir başlık belirleyip yazınız. 

 

 

 Okudukları ile ilgili çıkarımlarda bulunur.

8) Aşağıda neden-sonuç, amaç-sonuç ve koşul-sonuç cümlelerinin tanımı verilmiştir. Altta verilen boşluklara tanıma uygun örnek cümleler yazınız. 

 

-Eylemin hangi nedenle, hangi gerekçeyle yapıldığını bildiren cümlelere neden-sonuç cümleleri denir.

 

Örnek Cümle: …………………………………………………………………………………………..

 

-Eylemin hangi amaçla yapıldığını bildiren cümlelere amaç-sonuç cümleleri denir.

 

Örnek Cümle: …………………………………………………………………………………………..

 

-Bir eylemin gerçekleşmesinin başka bir eylemin gerçekleşmesine bağlı olduğu cümlelere koşul-sonuç cümleleri denir.

 

Örnek Cümle: ……………………………………………………………………………………………..

Okudukları ile ilgili çıkarımlarda bulunur.

9)Aşağıdaki cümleleri neden-sonuç, amaç-sonuç ve koşul-sonuç bakımından değerlendiriniz.

-Futbolu çok sevdiği için futbolcu olmak istiyor.

(.....................................................)

-Kar yağdığı için okullar tatil oldu.

(....................................................)

-Ders çalışmak için kütüphaneye gitti.

(...................................................)                          

-Baban erken gelirse sinemaya gideriz.

(...................................................)

 Metindeki söz sanatlarını tespit eder. 

10) “Bu sabah bütün kuşlar bizi selamlıyordu.” ifadesinde hangi söz sanatı kullanılmıştır?

 

 Metindeki anlatım biçimlerini belirler.

11)Bilge Hanım hâlden anlar gibiydi. Beni büsbütün gözden çıkarıp atmamış, bugünler için saklamıştı. Askıdan alındım. Dürülüp paketlendim, bir başka torbaya yerleştirildim. Çocukların dersi bittiğinde Bilge Hanım, Kadir’e sevecenlikle seslendi.

Yukarıdaki metinde hangi anlatım biçimi kullanılmıştır?

 

 Metinde kullanılan düşünceyi geliştirme yollarını belirler.

12) Sevgi, insanı bir şeye veya bir kimseye karşı yakın ilgi ve bağlılık göstermeye yönelten duygudur. Toplumda yaşanan tüm olumsuzlukların altında sevgi eksikliği yatar.

Yukarıdaki metinde hangi düşünceyi geliştirme yolu kullanılmıştır?

 

 Çekim eklerinin işlevlerini ayırt eder. Fiillerde anlam kayması üzerinde durulur.

13) “Yarın akşam Bursa’ya gidiyoruz.” cümlesinde anlamca kastedilen kipi yazıp, cümleyi anlamca kastedilen kipiyle tekrar yazınız.

Cevap anahtarına BURADAN ulaşabilirsiniz.

 

Eş Anlamlı Sözcükler Listesi - A Harfi

Eş Anlamlı (Anlamdaş) Sözcükler

Yazılışları ve okunuşları farklı olmasına rağmen aynı anlamı taşıyan ve birbirlerinin yerine kullanılabilen sözcüklere eş anlamlı sözcükler denir.

Örnek: Gayretini takdir ediyorum.

Çabanı takdir ediyorum.

Yukarıdaki örnekte “gayret” ve “çaba” sözcükleri yazılışları ve okunuşları farklı olmasına rağmen aynı anlamı taşırlar ve birbirlerinin yerine kullanılabilirler.

Eş Anlamlı Sözcükler Listesi - A Harfi

abartı – mübalağa

abece – alfabe

abide – anıt

abluka – kuşatma

abuk sabuk – saçma

acar – atılgan, güçlü, becerikli

acaba -acep

acayip – garip, tuhaf

acele – çabuk, tez, ivedi

aceleci – ivecen

Acemce – Farsça

acemi – toy, çaylak

acımasız – gaddar

ad – isim

adale – kas

adet – tane

âdet – görenek, töre

adıl – zamir

adi – sıradan, aşağılık

affetmek – bağışlamak

ahenk – uyum

akıl – us

aksi – karşıt

al – kırmızı

alaka – ilgi

alelade – sıradan, bayağı

aleni – açık

âmâ – kör, görme engelli

amaç – erek, gaye, hedef

amade – hazır

anı – hatıra

anıt – abide

aniden – birden, ansızın

anlam – mana

anlamdaş – eş anlamlı

anlatım – ifade

ant – yemin

araç – vasıta

arıza – bozulma, aksaklık 

armağan – hediye

arzu – istek

asır – yüzyıl

asil – soylu

aş – yemek

atak – çevik

atılgan - acar, girişken 

atölye – işlik

ayakkabı – pabuç

ayakyolu – tuvalet, hela

ayraç – parantez

ayrıcalık – imtiyaz

aza – üye

Örnek Soru:

"anıt - abide" sözcükleri arasındaki anlam ilişkisi aşağıdakilerden hangisinde yoktur?

A) asil - soylu           

B) asır - yüzyıl

C) atak - çevik

D) alelade - normal

ÇÖZÜM: "anıt - abide" sözcükleri arasında eş anlamlılık ilişkisi vardır. A, B ve C seçeneklerinde yer alan sözcükler arasında da eş anlamlılık ilişkisi vardır. D seçeneğinde yer "alelade - normal" sözcükleri arasında eş anlamlılık ilişkisi yoktur.

CEVAP: D

5. Sınıf Türkçe Dersi 12 Soruluk Deneme Sınavı 1

1)Bir sözcüğün akla gelen ilk anlamı o sözcüğün gerçek anlamıdır. 

Yukarıdaki açıklamaya göre “köprü” sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde gerçek anlamıyla kullanılmıştır? 

A) Geçmiş ile bugünümüz arasında köprü kuran bazı geleneklerimiz vardır. 

B) Empati, insanlar arasında köprü kurmayı sağlayan önemli bir duygudur. 

C) Köprünün hemen ilerisinde ilçe kütüphanesi var. 

D) Yapılan bu anlaşma ile iki ülke arasında kültürel anlamda sağlam köprüler kurulmuş oldu. 

2)Aşağıdaki ifadelerden hangisi hayal ürünü bir ifadedir? 

A) Zavallı kar tanesi yere düşer düşmez eriyeceğini bilmeden toprak ile kavuşmak için sabırsızlanıyordu. 

B) Çocuklar büyük bir heyecanla boş arsada top oynuyorlardı. 

C) Dışarı çıkar çıkmaz birden yağmur yağmaya başladı. 

D) Sabahtan beri aralıksız kar yağıyordu ve her yer bembeyaz olmuştu. 

3)Aşağıdaki cümlelerden hangisi kişisel düşünce içermektedir? 

A) Yazarın son öyküsü yüz sayfadan oluşuyordu. 

B) Sanatçının roman ve öykü türünde eserleri vardır. 

C) Yazar öykülerinde sıradan insanların yaşamlarını anlatmıştır. 

D) Sonbaharda burada yürüyüş yapmak çok keyiflidir. 

4)Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yoktur? 

A) Sakarya caddesi bu saatlerde çok kalabalıktır. 

B) Doktor Mehmet bey henüz gelmedi. 

C) Annem kedimiz Pamuk’un bakımını hiç ihmal etmez. 

D) Erciyes dağının yakınlarında buluşacaktık. 

5)Okumak, okumak, okumak... Başka çaremiz yok. 

Yukarıdaki cümlede virgül aşağıdaki işlevlerinden hangisiyle kullanılmıştır? 

A) Birbiri ardınca sıralanan kelime ve kelime gruplarının arasına konur. 

B) Anlama güç kazandırmak için tekrarlanan kelimeler arasına konur. 

C) Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur. 

D) Hitap için kullanılan kelimelerden sonra konur. 

6)Aşağıdaki sözcüklerden hangisi soyut isim değildir? 

A) umut     B) güven    C) keder      D) rüzgâr

7)Aşağıdaki sözcüklerden hangisi topluluk ismi değildir? 

A) sürü     B) kitaplar    C) ordu     D) orman

8)Aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili sözcüklerden hangisi fiildir? 

A) Masanın üzerindeki kitapları kitaplığa dizin. 

B) Ödevini yapmak için kütüphaneye gitmiş. 

C) Dedesine eczaneden ilaç aldı. 

D) Sabah erkenden uyandı. 

9)Alçak gönüllülük insanı yücelten erdemli bir davranıştır.

ifadesinde düşünceyi geliştirme yollarından hangisi kullanılmıştır?

A) Benzetme       

B) Örnekleme       

C) Tanımlama  

D) Karşılaştırma

10)Alçak gönüllülük insanı yüceltip insana saygınlık kazandırır; kibir ise insanı yalnızlığa iter.

Yukarıdaki ifadede düşünceyi geliştirme yollarından hangisi kullanılmıştır?

A) Tanımlama    

B) Benzetme        

C) Örnekleme      

D) Karşılaştırma

Oyun, çocuk gelişimi için çok önemlidir. Çocuklar; toplumsal kuralları, kavramları, nesneleri ve daha birçok beceriyi oyun sayesinde öğrenir. Oyun oynayan çocuk fiziksel ve sosyal beceriler yönünden de diğer akranlarına göre bir adım önde olur.

(11 ve 12. soruları yukarıdaki metne göre cevaplayınız.)

11) Aşağıdakilerden hangisi bu metnin anahtar sözcüklerinden olamaz?

A) nesne     B) oyun    C) çocuk     D) beceri

12) Yukarıdaki metnin konusu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Oyun ve Fiziksel Beceriler                

B) Oyun ve Sosyal Beceriler

C) Oyunun Çocuklar için Faydaları     

D) Oyun ve Toplumsal Kurallar

Cevap anahtarına  BURADAN ulaşabilirsiniz. 

UYARI: Bu testimizi öğretmenlerimizin ve öğrencilerimizin derste kullanabilmeleri amacıyla hazırlamış bulunmaktayız. Bu testin herhangi bir internet sitesinde yayınlanması ve  ticari amaçlarla kullanılması kesinlikle yasaktır. Bu testin ticari amaçlarla kullanıldığının tespiti halinde gerekli yasal işlemler yapılacaktır. 

Soru İşaretinin Kullanıldığı Yerler

1. Soru eki veya sözü içeren cümle veya sözlerin sonuna konur:

Örnekler:

-Pazardan neler aldınız? 

-Hangi soruyu çözemedin? 

-Kaçıncı katta oturuyorsunuz? 

-Kapıyı çalan kimdi? 

-Bu soruyu nasıl çözdün?

-Ödevini yaptın mı? 

-Yarın bizimle sinemaya gidecek misin? 

Yukarıdaki cümlelerde koyu olarak yazılmış ifadeler cümleye soru anlamı katan ifadelerdir. 

2. Soru bildiren ancak soru eki veya sözü içermeyen cümlelerin sonuna konur:

Örnek:

Karşı masadaki memur sordu:

      —Doğum tarihiniz?

3.Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer, tarih vb. durumlar için kullanılır: 

Örnek:

Yunus Emre (1240 ?-1320), (Doğum yeri: ?) vb.

UYARI: mı / mi ekini alan yan cümle temel cümlenin zarf tümleci olduğunda cümlenin sonuna soru işareti konmaz: 

Örnekler:

Zil çaldı mı hemen kapıya koşar. 

Kış geldi mi vakit kaybetmeden Ankara'ya gider. 

UYARI: Soru ifadesi taşıyan sıralı ve bağlı cümlelerde soru işareti en sona konur:

Örnek: 

Sorunun cevabı deneme mi, fıkra mı, söyleşi mi? 

İsim ile Fiil Nasıl Ayırt Edilir?

 

Bu yazımızda 5. sınıf yeni müfredat konusu olan “İsim ile fiil nasıl ayırt edilir?” sorusunun cevabını vereceğiz. Öncelikle “İsim nedir?” ve “Fiil nedir?” sorularının cevabını verelim.

İsim Nedir?

Varlıkları, kavramları, duyguları ve düşünceleri karşılayan sözcüklere isim denir.

Örnekler: Merve, kalem, kitap, defter, Ankara, dolap, çanta, sandalye, halı, kilim, sevinç, merhamet vb.

Fiil Nedir?

İş, hareket, oluş ya da durum belirten sözcüklere fiil denir.

Örnekler: kalktım, yazıyorum, okuyacağım, gelecekler, doldu, yattı, uyudu vb.

NOT: “İsim ile fiil nasıl ayırt edilir?” sorusuna şöyle cevap verelim: Sözcüğün sonuna “-mak, - mek” mastar ekini getirdiğimizde sözcük anlamlı oluyorsa fiil, anlamsız oluyorsa isimdir.

Örnek Cümleler:

-Mehmet, ödevini yaptı. (Bu cümledeki altı çizili sözcük isimdir.)

-Erkan, eve gelir gelmez uyudu. (Bu cümledeki altı çizili sözcük fiildir.)

-Kitaplar, tüm hayatım boyunca bana iyi bir dost olmuştur. (Bu cümledeki altı çizili sözcük isimdir.)

-O, dün Ankara’ya gitti. (Bu cümledeki altı çizili sözcük fiildir.)

Soru Eki mı / mi / mu / mü’nün Yazılışı

 

Bu ek gelenekleşmiş olarak ayrı yazılır ve kendisinden önceki kelimenin son ünlüsüne bağlı olarak ünlü uyumla­rına uyar. 

Örnekler:

-Dünkü yemekten kaldı mı?

-Sen pikniğe gittin mi?

-O, daha uyuyor mu?

-Sen de bu olaya üzüldün mü?

Soru ekinden sonra gelen ekler, bu eke bitişik olarak yazılır.

Örnekler:

-Kitabını bana verecek misin?

-Kitap okuyor muyuz?

-O da seninle gelecek miydi?

NOT: mı / mi / mu / mü eki soru görevinin dışında pekiştirme görevinde de kullanılır. 

Örnekler:

-Tatlı mı tatlı bir çocuk sürekli bize bakıyordu. 

-Şirin mi şirin bir kasabaya gelmiştik. 

NOT: mı / mi / mu / mü eki soru ve pekiştirme görevinin dışında cümleye zaman anlamı da katar. 

Örnekler: 

-Yağmur yağdı mı dışarı çıkamayız. (Yağmur yağdığı zaman dışarı çıkamayız.)

-Zil çaldı mı hemen kapıya koşar. (Zil çaldığı zaman hemen kapıya koşar.)

Açıklayıcı Metinler - 6. Sınıf Yeni Müfredat

Bir konuda bilgi vermek, bir konuyu, kavramı ya da olguyu açıklamak, bir işin nasıl yapılacağını aşamalarıyla anlatmak gibi amaçlarla yazılan metinlere açıklayıcı metinler denir. 

Açıklayıcı metinler üç bölümden oluşur:

1)Tanıtım: Bu bölümde konuya giriş yapılır. Ele alınan konunun ya da kavramın tanımı yapılır. Konu genel hatlarıyla tanıtılır, konuyla ilgili temel bilgiler verilir. 

2) Açıklama / Detaylandırma: Adından da anlaşılacağı üzere bu bölümde konu detaylandırılır. Anlatım örnek ve açıklamalarla desteklenir. Gerekirse alt başlıklara yer verilir. 

3) Sonuç: Bu bölümde metnin ana fikri özetlenerek ve önemli noktalar yeniden harırlatılarak anlatılanlar sonuca bağlanır. 

Örnek Metin: 

Edebiyat, kültür-sanat, siyaset, spor vb. alanlarda ün kazanmış ve tanınmış insanların hayatlarının tarafsız bir bakış açısıyla anlatıldığı metin türüne biyografi (yaşam öyküsü) denir. (Tanıtım)

Biyografi türünde kişi kendi yaşamını kendi ağzından anlatmaz. Kişinin yaşamı başkası tarafından anlatılır. Bu türde yaşam öyküsünü anlatan kişi tarafsız ve gerçekçidir. Başka bir deyişle kişinin yaşam öyküsünü anlatan yazar söz konusu kişi hakkında kişisel duygu ve düşüncelerine mümkün olduğunca yer vermez. Kişinin yaşam öyküsü anlatılırken bilgi, belge ve tanıklara başvurulur. Biyografi türünde yazar, kişinin yaşam öyküsünü anlatırken genellikle kronolojik bir sıra izler. Ayrıca bu türde açık, sade bir dil kullanılır. (Açıklama/Detaylandırma) 

Sonuç olarak, biyografi türü belli bir alanda ün kazanmış birinin hayatının bilgi, belge ve tanıklara başvurularak başkası tarafından sade bir dille anlatıldığı bir metin türüdür. (Sonuç) 

-Birinci paragraf tanıtım bölümüdür. Bu bölümde biyografi kavramının tanımı yapılıp konuya giriş yapılmıştır.

-İkinci paragraf açıklama/detaylandırma bölümüdür. Bu bölümde biyografi türünün özelliklerine değinilerek konu detaylandırılmıştır. 

-Üçüncü paragraf ise sonuç bölümüdür. Bu bölümde konu özetlenerek sonuca bağlanmıştır. 

"da/de"nin Yazımı

Bağlaç olan "da / de" ayrı yazılır ve kendisinden önceki kelimenin son ünlüsüne bağlı olarak büyük ünlü uyumuna uyar: 

Örnekler:

Ali de geldi Ahmet de. 

Toplantının ertelendiğini ona da söyleyelim. 

Sen de mi ödevini yapmadın? 

Zor da olsa kazanmayı başardık. 

UYARI: Ayrı yazılan "da / de" hiçbir zaman ta / te biçiminde yazılmaz: 

Oraya gidip de ne yapacaksın? 

"Oraya gidip te ne yapacaksın?" (YANLIŞ) 

UYARI: "Ya"  sözüyle birlikte kullanılan "da"  ayrı yazılır: ya da

UYARI: "Da / de"  bağlacını kendisinden önceki kelimeden kesme ile ayırmak yanlıştır: 

Ömer de yapmamış. ("Ömer’de yapmamış."  değil). 

Örnek Soru: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "da/de"nin yazımında yanlışlık yapılmıştır? 

A) Pikniğe sende gel. 

B) Kitaplarım evde kalmış. 

C) Senin de böyle düşündüğünü biliyorum. 

D) Defne de oraya gitmiş. 

ÇÖZÜM: "da/de"nin yazım şeklini tespit etmek için şu yöntemi kullanırız:

-"da/de"yi cümleden çıkardığımızda anlam bozuluyorsa "da/de" bitişik yazılır: Kitaplarım ev kalmış. (Anlam bozuluyor. Bu yüzden bitişik yazılmalıdır.)

-"da/de"yi cümleden çıkardığımızda anlam bozulmuyorsa "da/de" ayrı yazılmalıdır:

Pikniğe sen gel. 

Senin böyle düşündüğünü biliyorum. 

Defne oraya gitmiş. 

Üç cümlede de "da/de"yi cümleden çıkardığımızda anlam bozulmuyor. Bu nedenle bu cümlelerde "da/de" ayrı yazılmalıdır. 

A seçeneğinde ayrı yazılması gerekirken bitişik yazıldığı için doğru cevabımız A olmalıdır:

✅Pikniğe sen de gel. 

Oğuz Atay'ın Hayatı, Edebî Kişiliği ve Eserleri

 

Oğuz Atay'ın Hayatı

12 Ekim 1934’te Kastamonu İnebolu'da dünyaya gelen Oğuz Atay, ortaöğrenimini Ankara Maarif Koleji'nde tamamlamıştır. 1957'de İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesini bitiren yazar, 1960'ta bugün Yıldız Teknik Üniversitesi olan İstanbul Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisi İnşaat Bölümünde öğretim görevlisi olmuştur. Doçentliğe kadar yükselen Oğuz Atay ayrıca “Topoğrafya” adlı bir meslekî kitap da yazmıştır. Beyninde çıkan tümör nedeniyle 13 Aralık 1977'de İstanbul'da hayatını kaybetmiştir.

Oğuz Atay’ın Edebî Kişiliği

Oğuz Atay, romanlarının biçimsel özellikleriyle Türk romanına yeni bir soluk kazandırmış bir yazardır. Bilinç akışı, iç konuşma ve düşler yoluyla romanlarında karmaşık bir gerçeklik kuran yazar, ironiyi de eserlerinde sıklıkla kullanmıştır. Romanlarındaki karakterleri ise aydınlar oluşturmuştur. Romanlarında yer verdiği bu aydın karakterler toplumda kalabalık içinde kendini yalnız hisseden, kendisini toplumdan soyutlamış başka bir deyişle toplumda kaybolmaya yüz tutmuş kişilerdir. En ünlü romanı “Tutunamayanlar”da küçük burjuva dünyasını alaycı bir dille ele alan yazar, küçük burjuva dünyasının değerleri karşısında “tutunamayan” bir kişilik olarak ortaya çıkan ve intihar eden Selim Işık’ın geçmişini arkadaşı Turgut Özben aracılığıyla okuyucularının gözleri önüne sermeye çalışmıştır. 

Oğuz Atay'ın Eserleri 

Roman: 

-Tutunamayanlar 

-Tehlikeli Oyunlar 

-Bir Bilim Adamının Romanı 

-Eylembilim 

Öykü:

Korkuyu Beklerken 

Tiyatro:

Oyunlarla Yaşayanlar 

Oğuz Atay’ın bir de günlük türünde “Günlük” adlı eseri vardır.